Sekcja Naukowa Psychoterapii    Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego

Szanowni Państwo, Koleżanki i Koledzy,

popieramy stanowisko z dnia 12.01.2026 roku Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego dotyczące nietycznych praktyk osób zarządzających komercyjnymi placówkami udzielającymi pomocy w zakresie zdrowia psychicznego, dotyczących zakazu kierowania pacjentów do specjalistów lub placówek spoza danej placówki.

Przedstawiamy dodatkowo stanowisko Zarządu SNP PTP, ponieważ docierają do nas informacje o kolejnych nieetycznych praktykach, w stosunku do psychoterapeutów podejmujących pracę w ośrodkach, szczególnie dotyczące wymogu podpisywania klauzuli lojalnościowej, stojącej w sprzeczności z zasadami etycznymi Kodeksu Etycznego Psychoterapeutów PTP. Psychoterapeuci rozpoczynający prace w zawodzie mogą nie dostrzegać negatywnych konsekwencji dla pacjenta i psychoterapeuty, zawartych w takich umowach, nie uwzględniających zasad etycznych obowiązującymi psychoterapeutów, a nastawionych na korzyści ośrodka:

• zobowiązanie psychoterapeuty do prowadzenia psychoterapii przez określoną liczbę spotkań, niezależnie od wskazań merytorycznych,

• zakaz kontynuacji psychoterapii pacjenta, po zakończeniu pracy w ośrodku, terapeuta rozwiązując umowę o współpracy, ma obowiązek przekazania pacjentów wskazanym terapeutom, nie kierując się dobrem pacjenta lub jego wolnym wyborem,

• psychoterapeuta podlega zakazowi konkurencji także po rozwiązaniu współpracy, co może skutkować niemożnością dalszej pracy w zawodzie,

• za niedopełnienie warunków umowy psychoterapeuta zobowiązany jest do zapłacenia kary umownej, często w formie realizacji weksla wystawionego in blanco, zależnej od późniejszej interpretacji właściciela ośrodka.

Oczywiście zwracamy się także do psychoterapeutów rozpoczynających pracę w różnych ośrodkach psychoterapeutycznych, w których zdobywają doświadczenie kliniczne, psychoterapeutyczne, uczą się od starszych kolegów psychoterapeutów, superwizorów, psychiatrów, na etyczne zachowanie i dbanie również o dobro pacjentów, współpracowników ośrodków, czyli niewykorzystywanie ośrodków do tworzenia bazy swojej praktyki prywatnej, na co zwracają uwagę kierownicy i zespoły ośrodków.

Wszystkich nas psychoterapeutów obowiązuje konieczność przestrzegania Kodeksu Etycznego Psychoterapeutów Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, w tej sytuacji odnosimy się do jego następujących punktów:

2.5. Psychoterapeuta ma obowiązek wyjaśniania pacjentowi kwestii dotyczących ich wspólnej pracy w ramach zawieranych z nim ustaleń, określających cele i metody pracy oraz zasady jej finansowania.

2.6. Psychoterapia winna być prowadzona jedynie tak długo, jak tego wymaga osiągnięcie uzgadnianych przez pacjenta i psychoterapeutę celów terapeutycznych.

5. W przypadku konfliktu interesów własnych lub instytucji zatrudniającej psychoterapeutę z dobrem pacjenta, obowiązuje zasada „dobro pacjenta jest najwyższym prawem”.

Dodatkowo obowiązuje nas psychoterapeutów Deklaracja Zasad Etycznych EAP, zawierająca między innymi poniższe zasady: 

Zasada 1.a.: Jako praktycy, psychoterapeuci zdają sobie sprawę z ciążącej na nich odpowiedzialności względem społeczeństwa, ponieważ ich opinie i działania zawodowe mogą zmienić życie innych ludzi. Są oni ostrożni w sytuacjach nacisku, związanych z kontaktami osobistymi, towarzyskimi, organizacyjnymi, środowiskowymi lub presją polityczną i finansową, które mogą prowadzić do nadużycia ich wpływu.

Zasada 1.b. Psychoterapeuci z góry wyjaśniają klientom wszystkie kwestie dotyczące ich wspólnej pracy. Unikają takiego rodzaju relacji, które mogłyby ograniczyć ich obiektywność i sprowokować konflikt interesów.

W sytuacji dylematu, wynikającego z nieznajomości ze strony pracodawcy zasad etycznych psychoterapii, zachęcamy do powoływania się na Kodeks Etyczny Psychoterapeutów Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Kodeks EAP.

W imieniu Zarządu SNP PTP,

Jarosław Gliszczyński
Przewodniczący Sekcji Naukowej Psychoterapii
Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego